PLANETY

Do niedawna za planetę uważano obiekt astronomiczny okrążający gwiazdę lub pozostałości gwiezdne, nie przeprowadzający reakcji termojądrowych w swoim wnętrzu, wystarczająco duży, by uzyskać prawie okrągły kształt oraz osiągnąć dominację w przestrzeni wokół swojej orbity.

Od 24 sierpnia 2006 roku mamy nową definicję planety w Układzie Słonecznym, która ustanowiona na kongresie Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pradze. Zgodnie z tą definicją, planetą jest ciało niebieskie, które znajduje się na orbicie wokół Słońca, posiada wystarczającą masę, by własną grawitacją pokonać siły ciała sztywnego tak, aby wytworzyć kształt odpowiadający równowadze hydrostatycznej (prawie okrągły) oraz jest to ciało, które oczyściło sąsiedztwo swojej orbity z innych względnie dużych obiektów.

Obiekty, które nie spełniają ostatniego warunku i, które nie są księżycami są określane jako planety karłowate. Obiekty nie spełniające drugiego warunku (a nie będące księżycami) to małe ciała Układu Słonecznego, należy do nich większość planetoid (z wyjątkiem planety karłowatej Ceres), większość obiektów transneptunowych(nie będących planetami karłowatymi), komety oraz inne małe ciała takie jak np. meteoroidy.

Definicja uchwalona w 2006 r. odnosi się jedynie do planet w Układzie Słonecznym i nie wprowadza rozgraniczenia między planetami a obiektami gwiazdopodobnymi. Ogólna, niezależna od układu planetarnego definicja planety jak dotąd nie została wypracowana, jednak astronomowie często posługują się tymczasową definicją przedstawioną 2001 i 2003 r. w oświadczeniu Grupy Roboczej IAU do spraw Planet Pozasłonecznych. Zgodnie z tą definicją, planetą jest obiekt, który: okrąża gwiazdę lub pozostałości gwiezdne, posiada masę mniejszą, niż masa wymagana do przeprowadzenia fuzji jądrowej deuteru (czyli około 13 mas Jowisza) oraz spełnia wymagania minimalnej masy takie same, jak w przypadku planet Układu Słonecznego (kryterium równowagi hydrostatycznej obecnie).

Niegwiazdowe obiekty o masie większej od minimalnej masy wymaganej do przeprowadzenia fuzji deuteru są nazwane brązowymi karłami. Obiekty spełniające warunek maksymalnej masy, ale swobodnie unoszące się w przestrzeni w młodych gromadach gwiazd nie są planetami; IAU sugeruje określanie takich obiektów mianem brązowych podkarłów. Definicja z 2003 r. nie przesądza natomiast statusu pozostałych obiektów spełniających warunki masy przewidziane dla planet, ale wolno unoszących się w przestrzeni międzygwiazdowej (poza młodymi gromadami gwiazd).[3]

Powrót do góry


Źródła:

© Instytut Astronomii UZ